Όλα όσα πρέπει να ξέρεις για τα καταδυτικά ρολόγια

Τα καταδυτικά ρολόγια αποτελούν μια από τις δημοφιλέστερες κατηγορίες ρολογιών για τους λάτρεις του υδάτινου στοιχείου και όχι μόνο!

Η ιστορία των καταδυτικών ρολογιών είναι μακρόχρονη και συναρπαστική.

Συμπορεύεται με την εξέλιξη των ρολογιών και τις ανάγκες που δημιουργήθηκαν στη χρήση τους.

Τα πρώτα ρολόγια που χρησιμοποιήθηκαν ήταν τα ρολόγια τσέπης, προφυλαγμένα μέσα στο παλτό ή στην τσέπη του παντελονιού του ιδιοκτήτη τους.

Η χρήση όμως του ρολογιού άρχισε σιγά σιγά να αλλάζει και από την τσέπη πήγε στον καρπό του χρήστη, σε αυτό συνέβαλαν οι 2 παγκόσμιοι πόλεμοι στους οποίους το ρολόι ήταν εργαλείο στα χέρια των στρατιωτών και των αξιωματικών τους, έπρεπε να είναι εύχρηστα, ανθεκτικά και να μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πιο ακραίες καταστάσεις. Έτσι προέκυψε και η ανάγκη για ρολόγια με μεγαλύτερη αντοχή στο νερό.

Το πρώτο ρολόι το οποίο είχε πραγματικά αδιάβροχη κάσα παρουσιάστηκε το 1926 από τη Rolexτο ρολόι διέθετε μια ερμητικά κλειστή κάσα, με την ονομασία Oyster (όνομα που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα από την εταιρεία για τα ρολόγια με αδιάβροχη κάσα).

Ένα χρόνο αργότερα το ρολόι δοκιμάστηκε σε πραγματικές συνθήκες από την Mercedes Gleitze την πρώτη βρετανίδα γυναίκα η οποία πέρασε κολυμπώντας στο στενό της Μάγχης μεταξύ Αγγλίας και Γαλλίας.

Το εγχείρημά της στέφθηκε με επιτυχία ενώ το ρολόι παρά την πολύωρη δοκιμασία έμεινε στεγανό και δεν είχε κανένα ίχνος υγρασίας!

Η Hamilton δημιούργησε το 1943 ένα ρολόι με το προσονήμιο Khaki field “frogman” σε αυτό το ρολόι για να προστατέψει το πιο ευάλωτο σημείο του την κορώνα κουρδίσματος πρόσθεσε ένα βιδωτό καπάκι πάνω από την κορώνα. Το ρολόι χρησιμοποιήθηκε από τον αμερικανικό στρατό και συγκεκριμένα από τη μονάδα NCDU (Naval combat demolition units) τους βατραχανθρώπους δηλαδή και από εκεί έχει πάρει και το όνομά του. Η Hamilton σε μια σύγχρονη ενσάρκωση του χρησιμοποιώντας σύγχρονα υλικά αλλά πάντα εμπνευσμένο από εκείνο το μοντέλο προσφέρει στη συλλογή της τη σειρά Khaki field “frogman “ ακόμα και σήμερα!

Και άλλες εταιρείες προσπάθησαν να δαμάσουν τη θάλασσα και δημιούργησαν τις δικές τους εκδοχές καταδυτικών ρολογιών χρησιμοποιώντας διαφορετικές τεχνικές για να διασφαλίσουν τη στεγανότητα των ρολογιών τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ιταλική εταιρεία Panerai με το ιστορικό της ρολόι Luminor με το χαρακτηριστικό κούμπωμα για το κλείδωμα της κορώνας και το χαρακτηριστικό φωσφορίζον υλικό με βάση το ραδιενεργό τρίτιο.

Τα πρώτα σύγχρονα καταδυτικά ρολόγια εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 50.

Η Blancpain με το Fifty Fathoms, η Zodiac με το sea wolf και η Rolex με το εμβληματικό Submariner. Το Fifty Fathoms της Blancpain σχεδιάστηκε από τον Jacques Fietchter. Στην πορεία το ρολόι αυτό υιοθετήθηκε από τις γαλλικές ειδικές δυνάμεις και παρείχε ότι και τα σύγχρονα καταδυτικά ρολόγια, υψηλή στεγανότητα (για την εποχή) περιστρεφόμενη στεφάνη 60 θέσεων, φωσφορίζων δείκτες και καντράν. Το ρολόι όπως υποδηλώνει και το όνομα ήταν στεγανό στα 50 fathoms το οποίο είναι περίπου 91,45 μέτρα.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των σύγχρονων καταδυτικών ρολογιών;

Ένα ρολόι για να μπορεί να χαρακτηριστεί ως καταδυτικό πρέπει να πληροί κάποιες προϋποθέσεις. Οι προϋποθέσεις αυτές καθορίζονται από το ISO 6425.

Σύμφωνα με αυτό ένα ρολόι για να χαρακτηριστεί καταδυτικό (diver watch) πρέπει να παρέχει:

  • κάποιο είδος “συσκευής προεπιλογής χρόνου” το πιο σύνηθες είναι το περιστρεφόμενο στεφάνι το οποίο να παρουσιάζει τα λεπτά της ώρας ( το λιγότερο κάθε πέντε λεπτά) συνήθως είναι μονής κατεύθυνσης για να μην γυρίσει κατά λάθος και ο δύτης νομίζει ότι είναι λιγότερη ώρα στο νερό από ότι είναι στην πραγματικότητα. Έχουν 60 ή 120 θέσεις (click) στην περιστροφή τους.

  • Επαρκή ορατότητα στο χρήστη στα 25 εκατοστά σε συνθήκες απόλυτου σκοταδιού

  • Να υπάρχει ορατό ένα σημείο ότι το ρολόι είναι σε λειτουργία (συνήθως κάποιο φωσφορίζον υλικό στον δείκτη δευτερολέπτων του ρολογιού).

  • Αντιμαγνητικές ιδιότητες, αντοχή στα χτυπήματα, αντοχή στις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας, και αντοχή στη διάβρωση από το θαλασσινό νερό.

  • Επαρκή ανθεκτικότητα για τις συνθήκες για τις οποίες προορίζεται από το μπρασελέ ή το λουράκι του.

  • Στεγανότητα τουλάχιστον στα 100 μέτρα. Τα περισσότερα σύγχρονα καταδυτικά ρολόγια προσφέρουν στεγανότητα 200, 300 μέτρων ενώ έχουν κατασκευαστεί και ρολόγια με στεγανότατα στα 6.000 μέτρα! Για να επιτύχουν αυτή τη στεγανότητα οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν βιδωτά καπάκια, βιδωτές κορώνες ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν χρησιμοποιηθεί ειδικά κράματα μετάλλων και άλλων υλικό για την στεγανότητα της κάσας ή και monoblock κατασκευές από ένα ενιαίο κομμάτι μετάλλου.

Η λειτουργία της περιστρεφόμενης στεφάνης

Μεταξύ των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι δύτες όταν πηγαίνουν υποβρύχια είναι η αποσυμπίεση. Το αέριο που διαλύεται σε ιστούς υπό πίεση κατά τη διάρκεια της κατάδυσης σχηματίζει φυσαλίδες, σε περίπτωση που η ανάβαση (και η αποσυμπίεση) γίνεται πολύ γρήγορα για να επιτρέψει την ασφαλή εξάλειψη του αερίου, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς. Οι δύτες που αναπνέουν αέριο πρέπει να ανεβαίνουν με ένα ορισμένο ρυθμό που καθορίζεται από την έκθεσή τους σε πίεση και αέριο κατά τη χρήση. Υπάρχει μια μεγάλη γκάμα επιλογών στις πρακτικές αποσυμπίεσης, για παράδειγμα, η αποσυμπίεση μπορεί να είναι συνεχής ή σταδιακή με στάσεις σε κανονικά διαστήματα βάθους. Οι περιστρεφόμενες στεφάνες χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση του συνολικού χρόνου κατάδυσης και η αποσυμπίεση σταματά κατά τη διάρκεια της ανάβασης. Οι περιστρεφόμενες στεφάνες είναι συνήθως μονής κατευθυνσης για να επιτρέψουν στη στεφάνη να περιστρέφεται μόνο αριστερόστροφα: εάν η στεφάνη περιστραφεί ακούσια, μπορεί να δείξει μόνο έναν «ασφαλή» χρόνο που έχει παρέλθει περισσότερο. Το στοιχείο που σημειώνει τη θέση «μηδέν» πρέπει είναι εμφανή και εξαιρετικά ορατό. Αν και σήμερα οι περισσότεροι δύτες χρησιμοποιούν υπολογιστές, ένα μηχανικό ρολόι με περιστρεφόμενο στεφάνι παραμένει ένα τέλειο δευτερεύων εργαλείο ασφαλείας.

Βαθύμετρο

Οι δύτες συνήθιζαν να φοράνε ένα καταδυτικό ρολόι και ένα βαθύμετρο για να υπολογίζουν το χρόνο αποσυμπίεσης στα διάφορα βάθη. Ορισμένοι κατασκευαστές ρολογιών έχουν ενσωματώσει το βαθύμετρο μέσα στο ρολόι. Με αυτό τον τρόπο ο χρήστης δεν χρειάζεται να έχει δύο συσκευές. H citizen διαθέτει ευρεία γκάμα ρολογιών με βαθύμετρο και άλλες λειτουργίες.

Βαλβίδα ηλίου

Σε βάθος μεγαλύτερο των 70 μέτρων, ο αέρας γίνεται τοξικός λόγω της αυξημένης πίεσης. Οι δύτες που πηγαίνουν τόσο βαθιά, χρησιμοποιώντας κώδωνα κατάδυσης ή υποβρύχια, αναπνέουν αέρα που έχει κορεστεί με ήλιο, για να αποφευχθεί ο κίνδυνος νάρκωσης αδρανούς αερίου. Το ήλιο είναι ένα από τα μικρότερα στοιχεία, επομένως θα διεισδύσει στο ρολόι όπου δεν μπορεί το νερό. Κατά τη διάρκεια παρατεταμένης παραμονής σε περιβάλλον υπό πίεση, η πίεση μέσα στο ρολόι (αρχικά επιφανειακή πίεση) σταδιακά γίνεται η πίεση του βάθους κατάδυσης. Μπορεί να δημιουργηθεί πρόβλημα όταν ο δύτης ανεβαίνει ή πιο συγκεκριμένα επιστρέφει στην επιφανειακή πίεση. Χωρίς βαλβίδα ηλίου, η οποία επιτρέπει στην πίεση να διαφύγει μόλις φτάσει σε ένα ορισμένο επίπεδο, η πίεση μπορεί να “πετάξει” το κρύσταλλο του ρολογιού.

Φωτεινότητα κάτω από το νερό

Το νερό είναι καθαρό και διάφανο μόνο σε ρηχό βάθος. Όσο πιο βαθιά προχωράμε τόσο και μειώνεται το φως που μπορεί να διεισδύσει. Λιγότερο από το 25 % του φωτός της επιφάνειας περνά σε βάθος 10 μέτρων ενώ στα 200 μέτρα το φως είναι σχεδόν ανύπαρκτο. Η διασφάλιση της ορατότητας του ρολογιού και των πληροφοριών που δίνει στο δύτη είναι επομένως σημαντική. Οι δείκτες των λεπτών και των ωρών, το σημείο “μηδέν” στην περιστρεφόμενη στεφάνη και τα στοιχεία των ωρών πρέπει να έχουν επαρκή και συνεχή φωσφορισμό. Για να επιλυθεί αυτό το πρόβλημα τα πρώτα καταδυτικά ρολόγια χρησιμοποιούσαν ραδιενεργά υλικά όπως το ράδιο και το τρίτιο τα οποία έχουν ιδιότητες φωσφορισμού. Ο επιβλαβής χαρακτήρας αυτών των υλικών (ειδικά και τους ωρολογοποιούς που τα χρησιμοποιούσαν οδήγησε στη χρήση νέων υλικών με ιδιότητες φωσφορισμού. Τα υλικά αυτά συλλέγουν το φως και το εκπέμπουν στη συνέχεια ( σε αντίθεση με τα ραδιενεργά υλικά τα οποία είναι αυτόφωτα και δεν χρειάζονται εξωτερική πυγή φωτός.

Η εταιρεία Seiko είναι ιδιαίτερα γνωστή για τον έντονο φωσφορισμό που προσφέρουν τα καταδυτικά ρολόγια τους στα οποία χρησιμοποιείτε το δικής τους κατασκευής υλικό lumibrite.

Τα καταδυτικά ρολόγια σήμερα

Τα ρολόγια αυτής της κατηγορίας όπως αναφέραμε και στην αρχή είναι ιδιαιτέρα δημοφιλή και όχι αδίκως καθώς είναι ανθεκτικά, έχουν μεγάλη ευκρίνεια ακόμα και σε συνθήκες πολύ χαμηλού φωτισμού ενώ δίνουν και στους ιδιοκτήτες τους αυτό το περιπετειώδες χαρακτήρα που προσδίδουν αυτά τα ρολόγια τα οποία έχουν φορεθεί από επίλεκτες στρατιωτικές μονάδες, διάσημους ερευνητές των θαλασσών όπως ο πασίγνωστος Jacques Cousteau που μας έκανε να αγαπήσουμε το βυθό με τα ντοκιμαντέρ του και τις θαλάσσιες ανακαλύψεις του, ενώ έχουν φορεθεί ακόμα και από μυθιστορηματικούς χαρακτήρες όπως ο James Βond ο οποίος στα μυθιστορήματα φορά καταδυτικό ρολόι Rolex ενώ στη μεγάλη οθόνη των τελευταίων δεκαετιών είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τα καταδυτικά ρολόγια της Omega.

Κάθε ωρολογοποιία που σέβεται τον εαυτό της και τους καταναλωτές της έχει τουλάχιστον από μια σειρά καταδυτικών ρολογιών. Στη συλλογή μας έχουμε και σας προτείνουμε από την Ελβετική Tissot τη σειρά Seastar 1000 υπάρχουν εκδόσεις με αυτόματο μηχανισμό, με μηχανισμό μπαταρίας quartz ενώ πλέον προσφέρει και ειδική έκδοση περιορισμένης παραγωγής με αυτόματο χρονογράφο και αναβαθμισμένες δυνατότητες.

Η Hamilton προσφέρει τη σειρά Khaki field navy με το Frogman να είναι το κατεξοχήν καταδυτικό της μοντέλο ενώ και η σειρά Scuba προτείνεται για καταδύσεις αναψυχής.

H citizen στη σειρά promaster προσφέρει μια ευρεία γκάμα καταδυτικών ρολογιών με διαφορετικούς μηχανισμούς, μπορείς να διαλέξεις από κλασικό αυτόματο ρολόι τριών δεικτών. Ρολόι με μηχανισμό eco-drive το οποίο λειτουργεί με τη χρήση του φωτός. Ενώ υπάρχουν και επιλογές καταδυτικών ρολογιών citizen με ενσωματωμένο βαθύμετρο.

H Seiko διαθέτει μια από τις μεγαλύτερες συλλογές καταδυτικών ρολογιών με ευρεία γκάμα δυνατοτήτων και τιμών από τη σπορ σειρά prospex με αυτόματους μηχανισμούς, μηχανισμούς solar, kinetic, quartz και spring drive.